> nieuws

Nieuws

30 juni 2016

Beleving eucharistie en avondmaal

Hoe beleven christenen in Nederland eucharistie en avondmaal? Om daar achter te komen hield de Raad van Kerken in Nederland in 2015 een enquête onder de kerken. De uitkomsten en conclusies zijn onlangs bekendgemaakt op de website van de Raad van Kerken (www.raadvankerken.nl). Daarnaast is een boekje uitgegeven over het onderwerp met een bespreking van de uitkomsten, individuele getuigenissen uit verschillende kerken en een paar gedichten en platen ter illustratie.

Waarom dit onderzoek? De kerken zijn al dertig jaar in gesprek over eucharistie en avondmaal op het gebied van theologie en liturgie, en wilden nu ook vernemen hoe de gelovige in de kerkbanken erover denkt.

Het eerste document uit het gesprek was het zogenaamde Lima-rapport: Doop, eucharistie en ambt. Verklaringen van de Commissie voor Geloof en Kerkorde van de Wereldraad van Kerken uit 1982. Over de doop konden de kerken het aardig eens worden, over eucharistie en avondmaal wat minder; het grootste verschil was te zien in de ambtsopvatting.

Zeven jaar later, in 1989, kwam een rapport uit van de Nederlandse Commissie Maaltijd des Heren en kerkelijk ambt, die een analyse maakte van liturgische teksten van verschillende kerken. Deze studie biedt een mooi inzicht in de theologie, die weerspiegeld wordt in de liturgische teksten voor de viering van eucharistie en avondmaal. Aangezien doopsgezinden geen vaste liturgie hebben die voor alle gemeenten verplicht is, werden onze gedachten erover niet specifiek meegenomen.

Anders is dat bij de beleving van eucharistie en avondmaal. Er namen in totaal 611 gelovigen aan de enquête deel, onder wie 38 doopsgezinden. Een behoorlijk aantal, in aanmerking genomen hoe klein wij zijn ten opzichte van de kerkelijke hoofdrichtingen. In het rapport op de website van de Raad van Kerken worden de resultaten uit iedere kerk apart besproken.

Deelnemers aan de enquête konden aangeven welke van vijf uitspraken over eucharistie/avondmaal zij herkenden. De hoogste score in het rijtje kreeg ‘gedachtenis van Christus’, gevolgd door ‘gemeenschap van de gelovigen’, ‘dankzegging aan de Vader’, ‘aanroeping van de heilige Geest’ en ‘maaltijd van het koninkrijk’. Het rapport meldt dat het beeld van de doopsgezinden afwijkt van de andere kerken, daar zij zich het meest herkennen in ‘gemeenschap van de gelovigen’, op de voet gevolgd door ‘de gedachtenis van Christus’.

In de lijst met wat mensen persoonlijk aanspreekt staan de doopsgezinden in positie 1 ten opzichte van de andere kerken voor wat betreft ‘eten en drinken in gemeenschap met ieder lid’, en in positie 2 voor wat betreft ‘bidden voor de wereld’. Van de doopsgezinde deelnemers koos 66% voor eten en drinken in gemeenschap met ieder lid en 63% voor bidden voor de wereld. Verder staan zij derde bij de uitspraak ‘instellingswoorden horen uit het Nieuwe Testament’ en vierde bij ‘luisteren naar uitleg van Gods Woord’. Doopsgezinden worden het minst aangesproken door ‘als gemeenschap ons Amen verwoorden’ en ‘de heilige Geest aanroepen over gemeenschap van de gaven’. In het rapport wordt opgemerkt dat bij doopsgezinden schuldvergeving en het credo laag op de lijst staan.

De commissie geeft in de conclusies en aanbevelingen onder andere de grootste gemene deler van de beleving van eucharistie en avondmaal aan: het centraal staan van de persoon van Christus. Zij merkt op dat de beleving van gelovigen aansluit bij ‘een theologisch accent van zo’n denominatie’, en geeft verder verschillende nuances bij categorieën als man en vrouw, boven en onder de vijftig jaar, ambtsdragers, beleving van de liturgie en de theologie, en sociologische factoren.

Interessant vond ik deze conclusie: ‘als je mensen duurzaam in bepaalde termen informeert, maken ze zich de terminologie op een gegeven ogenblik eigen’. Dat wil zeggen, hoe meer mensen een bepaalde taal horen en er uitleg over krijgen, hoe meer die gaat horen tot hun beleving.

Deelnemers aan een vergadering van de Raad van Kerken in Nederland op 8 april 2016, waar naar aanleiding van de enquête verder over de beleving van eucharistie en avondmaal gesproken werd, waren er voorzichtig positief over dat de kerken eventueel tot een gemeenschappelijke verklaring zouden kunnen komen. Dat is immers de volgende stap in het proces naar een oecumenische viering van het avondmaal.

De vraag is: Zijn doopsgezinden bereid in te stemmen met een dergelijke gemeenschappelijke verklaring, mocht die er komen?

Lydia Penner

Opmerking van Lydia Penner: Mijn betrokkenheid bij dit proces komt voort uit mijn deelname aan de werkgroep voor de Week van gebed voor de eenheid van christenen, die gevraagd werd mee te werken aan de enquête. In dat verband heb ik de voorgangers van de gemeenten in de Ring Zuidwest Nederland ingeschakeld voor het aanreiken van namen. Ik beschouwde die gemeenten in hun diversiteit als representatief voor de doopsgezinde broederschap als geheel. Vanwege mijn ervaring als predikant herken ik de uitkomsten.

  


Terug
  Meer informatie     ANBI-register Doopsgezinde Gemeente Purmerend
 
  contact maandblad privacy
  routebeschrijving nieuwsbrief disclaimer
  veelgestelde vragen inloggen  colofon
     
   
  © 2019 Doopsgezind.nl